Bệnh Lý Nhiễm Khuẩn Cơ Xương Khớp

Nhiễm khuẩn cơ xương khớp gồm những thể bệnh gì

Nhiễm khuẩn cơ xương khớp bao gồm những bệnh sau  tùy theo vị trí mắc:

  • Viêm khớp nhiễm khuẩn hay viêm khớp mủ là tình trạng nhiễm trùng trong khớp.
  • Viêm xương tủy nhiễm khuẩn hay cốt tủy viêm là tình trạng nhiễm trùng cấp hay mạn tính của xương, thường là của vỏ hoặc tủy xương.
  • Viêm cơ/ áp xe cơ nhiễm khuẩn.
  • Nhiễm khuẩn da và mô mềm là tình trạng viêm cấp tính của da và mô mềm.

Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn cơ xương khớp là gì?

Bệnh lý nhiễm khuẩn cơ xương khớp do vi khuẩn sinh mủ gây ra. Vi khuẩn sinh mủ có thể là vi khuẩn gram dương như tụ cầu vàng, liên cầu, phế cầu, lậu cầu; hoặc vi khuẩn gram âm như E.coli, thương hàn, trực khuẩn mủ xanh, Haemophilus influenza. Vi khuẩn sinh mủ không bao gồm các nguyên nhân khác như lao, phong, nấm, ký sinh trùng hay virus.

Tại sao lại bị nhiễm khuẩn cơ xương khớp?

  Vi khuẩn sẽ theo đường máu hoặc đường tại chỗ để xâm nhập vào vị trí gây bệnh, khu trú và phát triển thành các bệnh tương ứng với vị trí nhiễm khuẩn.

Đường máu: vi khuẩn vốn ở trong cơ thể như trên bề mặt da, trên bề mặt các ống tiêu hóa, hô hấp, tiết niệu…, khi gặp các yếu tố thuận lợi sẽ xâm nhập vào đường máu và đi tới các cơ quan, vị trí tổn thương. Một tình huống khác là bệnh nhân đang được tiêm truyền đường tĩnh mạch.

Đường tại chỗ hay còn gọi là đường kế cận: khi bị chấn thương gây rách da, cơ hay gẫy xương hở, hoặc do côn trùng hay thú vật cắn, hoặc sau châm cứu, tiêm hay sau phẫu thuật tại chỗ không đảm bảo vô khuẩn, vi khuẩn sẽ theo mũi tiêm, lưỡi dao hoặc qua vị trí vết rách, vết cắn xâm nhập vào cơ quan, vị trí tổn thương.

Những ai dễ bị nhiễm khuẩn cơ xương khớp?

Điều kiện thuận lợi tại chỗ là tình trạng hăm da do ẩm ướt, nấm da… hoặc vùng da, cơ, xương, khớp dinh dưỡng kém do viêm tắc động tĩnh mạch hay bạch huyết, nằm lâu, ít vận động gây loét tì đè… Bệnh gút mạn tính có hạt tophi tích tụ ở da, cạnh khớp khi vỡ cũng rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm khuẩn.

Điều kiện thuận lợi toàn thân là cơ địa dễ bị nhiễm khuẩn như béo phì, đái tháo đường, nhiễm HIV, các bệnh lý tự miễn (như lupus ban đỏ hệ thống, viêm đa cơ và da, xơ cứng bì…), bệnh ác tính, người già, tình trạng suy kiệt hoặc sử dụng kéo dài một số thuốc như glucocorticoid, methotrexate và các thuốc ức chế miễn dịch khác…

Nhiễm khuẩn cơ xương khớp có nguy hiểm không?

Có, đặc biệt nếu không được can thiệp điều trị kịp thời và đúng cách có thể gây ra hàng loạt vấn đề cho sức khỏe như sau:

  • Gây đau đớn, nhức nhối, khó chịu tại chỗ viêm ngay cả khi nghỉ ngơi. Sau đó là đau tăng mỗi khi vận động, cứng khớp, hệ cơ xương khớp mất đi sự linh hoạt, có thể gây tàn phế, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của người bệnh.
    • Hoại tử xương, gẫy xương: viêm xương tủy thường làm cản trở quá trình lưu thông của máu đến xương, dẫn đến hoại tử xương, tiêu xương, dễ gẫy xương.
    • Hạn chế sự phát triển của hệ cơ xương khớp, đặc biệt nếu viêm xương tủy ở trẻ em, tại những vùng có đĩa sụn phát triển có thể ức chế sự dài ra của xương.
    • Nhiễm khuẩn cơ xương khớp có thể gây ra tình trạng nặng là nhiễm khuẩn máu, vi khuẩn có thể giải phóng ra các độc tố làm suy đa phủ tạng gây nguy hiểm đến tính mạng, thậm chí gây tử vong.

    Khi mắc nhiễm khuẩn cơ xương khớp thì biểu hiện như thế nào? Làm sao để phát hiện sớm?

    • Thường có biểu hiện sốt, có thể rét rụn, môi khô, lưỡi bẩn, hơi thở hôi.
    • Tại chỗ viêm có biểu hiện đau, hạn chế vận động, thường kèm sưng, nóng đỏ.
    • Nhiễm khuẩn da và mô mềm có thể biểu hiện các dạng như nhọt, mụn mủ, bọng nước. Nếu tổn thương ở sâu hơn gây sưng thành mảng, kèm nóng, đỏ, đau, bề mặt da giống như vỏ cam, ranh giới giữa vùng da bệnh và lành không rõ. Có thể kèm bọng nước, xuất huyết vỡ ra làm cho nhiễm trùng càng lan rộng và sâu hơn.
    • Nếu viêm khớp thường gây sưng, tràn dịch khớp.
    • Nhiễm khuẩn ở cột sống thường gây đau, hạn chế vận động cột sống, đau tăng về đêm, có thể có lỗ dò cạnh cột sống.

    Muốn phát hiện sớm tình trạng nhiễm khuẩn cơ xương khớp cần lưu ý các biểu hiện như sốt, tình trạng nhiễm trùng (môi khô, lưỡi bẩn, hơi thở hôi), sưng đau khớp kiểu viêm (đau tăng về đêm, nghỉ ngơi không đỡ), đặc biệt khi xảy ra ở những người có cơ địa dễ bị nhiễm khuẩn như đã nói ở phần 4. Khi có các biểu hiện nghi ngờ cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa để phát hiện sớm, điều trị kịp thời.

    Tại cơ sở khám chuyên khoa người bệnh có thể phải làm xét nghiệm máu, dịch khớp (nếu có), chụp Xquang, siêu âm hoặc các kỹ thuật chuyên sâu hơn như chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ…

    Điều trị nhiễm khuẩn cơ xương khớp như thế nào?

    Việc điều trị bệnh thường theo nguyên tắc: chẩn đoán bệnh sớm, thực hiện ngay cấy máu, cấy dịch từ cơ, xương, khớp hoặc tổn thương da, soi tìm vi khuẩn trước khi cho kháng sinh.

    Thường bác sĩ sẽ cho người bệnh dùng ngay kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm/ truyền tĩnh mạch tùy vào thể bệnh, mức độ nặng nhẹ; việc lựa chọn kháng sinh ban đầu dựa vào kinh nghiệm, kết quả xét nghiệm, lứa tuổi mắc bệnh, đường lây nhiễm…

    Thời gian điều trị sẽ mất từ một vài tuần đến vài tháng tùy theo thể bệnh và mức độ nặng nhẹ của bệnh.

    Dẫn lưu mủ (nếu có) như hút dịch mủ, trích ổ nhiễm khuẩn để dẫn lưu, mổ nội soi, phẫu thuật để làm sạch ổ nhiễm khuẩn khi cần thiết.

    Phối hợp với tăng cường dinh dưỡng cho người bệnh để tăng sức đề kháng; tập phục hồi chức năng vận động.

    Có thể phòng được nhiễm khuẩn cơ xương khớp không?

                Hoàn toàn có thể! Cần:

    • Thực hiện vô trùng tuyệt đối khi làm các thủ thuật, phẫu thuật trên hệ cơ xương khớp. Người dân không được tiêm khớp, châm cứu tại nhà hoặc tại các cơ sở y tế không có chức năng hoặc không đảm bảo các điều kiện cần thiết, đặc biệt là điều kiện vô khuẩn.
    • Cần giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, điều trị tốt các ổ nhiễm  ban đầu ở da như mụn nhọt, vết loét…
    • Khi bị chấn thương gây vết thương hở như rách da, rách cơ, gẫy xương, vết thương thấu khớp hở cần được sơ cứu rửa vết thương đúng cách, băng bó và vận chuyển đến các cơ sở y tế tiêm phòng uốn ván, khâu vết thương, cho kháng sinh dự phòng nếu cần thiết. Khi bị côn trùng đốt, thú vật cắn cũng cần có thái độ tích cực tương tự.
    • Vì bệnh nhiễm khuẩn cơ xương khớp thường xảy ra và có diễn biến nặng ở những người có cơ địa thuận lợi nên cần kiểm soát và điều trị tốt các bệnh lý mạn tính kèm theo như cơ địa suy giảm miễn dịch, bệnh nhân già yếu suy kiệt, bệnh đái tháo đường hoặc các bệnh tự miễn (như lupus ban đỏ hệ thống…). Tránh tự dùng các thuốc gây ức chế miễn dịch như glucocorticoid nếu không có chỉ định của bác sĩ.
    • Cần tập luyện thể thao hợp lý để tăng cường sức khỏe hệ cơ xương khớp, tránh thừa cân, béo phì.

    Người viết bài: TS.BS Bùi Hải Bình

    Viết một bình luận